TRENDING NOW





Na Mwandishi Wetu, Dar es Salaam

RAIS wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dkt. Samia Suluhu Hassan, amepokea kwa masikitiko taarifa ya kifo cha Mama Fatma Karume, mjane wa Hayati Sheikh Abeid Amani Karume, Rais wa Kwanza wa Zanzibar, Mwenyekiti wa Baraza la Mapinduzi na Makamu wa Kwanza wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Katika salamu zake za rambirambi, Rais Samia ametoa pole kwa Rais wa Zanzibar na Mwenyekiti wa Baraza la Mapinduzi, Dkt. Hussein Ali Mwinyi, Rais Mstaafu wa Zanzibar, Dkt. Amani Abeid Karume, pamoja na familia, ndugu, jamaa na wananchi wote wa Zanzibar kutokana na msiba huo.

Aidha, Rais Samia amewaombea wafiwa wote subira na faraja katika kipindi hiki cha majonzi, huku akimuomba Mwenyezi Mungu ailaze roho ya Marehemu mahali pema peponi.

“Inna lillahi waina ilayhi raajiun.”

Na Mwandishi Wetu, Dar es Salaam

MKUU wa Wilaya ya Ilala, Edward Mpogolo, amesema watu watakaobainika kutupa taka hovyo jijini Dar es Salaam watachukuliwa hatua za kisheria, ikiwamo kutozwa faini ya Shilingi 300,000 hadi milioni moja au kifungo cha miezi 12 hadi 24.

Mpogolo amesema hatua hiyo inatokana na utekelezaji wa Kifungu cha 41 cha Sheria Ndogo ya Afya, Usafi na Usimamizi wa Mazingira ya Halmashauri ya Jiji la Dar es Salaam ya mwaka 2024 (GN Na. 1011), ambayo amesema sasa inaanza kutekelezwa kikamilifu.

Akizungumza jana, Septemba 19, 2026, baada ya kuhitimisha zoezi la usafi wa mazingira jijini, Mpogolo amesema utekelezaji wa sheria hiyo unalenga kuhakikisha Dar es Salaam inakuwa safi, salama na yenye mazingira bora.

“Atakayekutwa anatupa uchafu hovyo atachukuliwa hatua kwa mujibu wa sheria. Adhabu ni faini ya kuanzia Shilingi laki tatu hadi milioni moja au kifungo cha miezi 12 hadi 24. Kila mmoja anatakiwa kutambua wajibu wake na kuacha mara moja tabia ya kutupa uchafu hovyo,” amesema.

Amesema Serikali itaendelea kutoa elimu kwa wananchi kuhusu umuhimu wa usafi wa mazingira, huku hatua za kisheria zikichukuliwa dhidi ya watakaokiuka sheria kwa kutupa taka hovyo, kutiririsha maji au kufanya vitendo vingine vinavyohatarisha usafi na mazingira.
Kwa mujibu wa Mpogolo, utekelezaji wa sheria hiyo haulengi kutoa adhabu pekee, bali pia kujenga nidhamu, uwajibikaji na utamaduni wa usafi miongoni mwa wananchi.

Amesema Halmashauri itaendelea kuweka maeneo na vifaa vya kuhifadhia taka pamoja na kuhamasisha utenganishaji wa taka kulingana na aina zake ili kurahisisha ukusanyaji na utunzaji wa mazingira.

Katika kuimarisha ufuatiliaji wa usafi, Mpogolo amesema Jiji limejipanga kuajiri vijana waliomaliza mafunzo ya Jeshi la Kujenga Taifa (JKT) na kuwapatia vyombo vya usafiri kwa ajili ya kusimamia usafi katika mitaa mbalimbali.

“Tutakwenda mtaa kwa mtaa. Hatutaki kuona mtu anatupa taka popote anapotaka. Tutakuwa na mfumo wa ufuatiliaji wa karibu ili kuhakikisha sheria inatekelezwa ipasavyo,” amesema.

Aidha, Mpogolo amesema barabara zote muhimu za Jiji, maarufu kama Smart Roads, zitasimamiwa kikamilifu ili zibaki safi, zipandwe miti rafiki na salama na ziendelee kulipamba Jiji.

Amesema biashara katika barabara hizo hazitaruhusiwa bila kibali cha Mkurugenzi wa Jiji, huku wafanyabiashara wakitakiwa kufanya shughuli zao katika maeneo yaliyopangwa.

Amesema hatua hiyo inalenga kupunguza msongamano, kuimarisha usalama wa watumiaji wa barabara na kuhakikisha Jiji la Dar es Salaam linakuwa na mazingira safi na yanayovutia.
Na Mwandishi Wetu, Dar es Salaam.

Waandishi wa Habari nchini wametakiwa kujiandaa kuripoti majanga yanayoweza kujitokeza katika msimu wa mvua za Vuli, huku wakitanguliza usalama wao, kutoa taarifa sahihi na kuwaelekeza wananchi hatua za kujikinga.

Wito huo umetolewa wakati Mamlaka ya Hali ya Hewa Tanzania (TMA) ikitabiri kuwa msimu wa mvua za Vuli wa Oktoba hadi Desemba 2026 utaathiriwa kwa kiwango kikubwa na hali ya El Niño. Kwa mujibu wa TMA, mvua za juu ya wastani hadi wastani zinatarajiwa katika maeneo mengi ya Pwani ya Kaskazini, Nyanda za Juu Kaskazini Mashariki, ukanda wa Ziwa Viktoria na kaskazini mwa Mkoa wa Kigoma.

Akizungumza jijini Dar es Salaam Septemba 21, 2026, Mjumbe wa Bodi ya Ithibati ya Waandishi wa Habari (JAB), Bw. Mgaya Kingoba, amesema wananchi hutegemea taarifa za Waandishi wa Habari kufanya maamuzi ya kujilinda wakati wa majanga hivyo, utekelezaji wa jukumu hilo haupaswi kuhatarisha maisha ya Mwandishi.

“Wakati wa majanga, Mwandishi wa Habari anatakiwa kutimiza majukumu yake huku akilinda usalama wake na kuchukua tahadhari zote muhimu. Hakuna taarifa muhimu kuliko uhai wako,” amesema Kingoba.

Amesema Waandishi wa Habari wanapaswa kuthibitisha taarifa kabla ya kuzitoa kwa umma, akieleza kuwa taarifa zisizo sahihi zinaweza kusababisha hofu na taharuki. Amewataka kufuatilia utabiri na tahadhari za hali ya hewa kutoka TMA, pamoja na kupata taarifa za uokoaji na hatua za kukabiliana na maafa kutoka Jeshi la Zimamoto na Uokoaji, Idara ya Menejimenti ya Maafa ya Ofisi ya Waziri Mkuu na Kamati za Usimamizi wa Maafa katika ngazi za mikoa na halmashauri.
Kwa mujibu wa mwelekeo wa msimu uliotolewa na TMA, mvua za Vuli zinatarajiwa kuanza kati ya wiki ya nne ya Septemba na wiki ya kwanza ya Oktoba katika ukanda wa Ziwa Viktoria, kisha kusambaa taratibu katika maeneo mengine mwezi Oktoba na ongezeko la mvua linatarajiwa mwezi Novemba.

Kingoba amesema wajibu wa Mwandishi wa Habari hauishii kueleza madhara yaliyotokea kwani unahusisha pia kuwafahamisha wananchi tahadhari za kuchukua, maeneo salama, mahali pa kupata msaada na hatua zinazochukuliwa na mamlaka.

“Mwandishi hatakiwi kuishia kueleza tatizo pekee, bali anapaswa pia kutoa taarifa za suluhisho; kwa mfano, kuwaeleza wananchi nini kifanyike, wapi wahamie, wapi wapate msaada na hatua zinazochukuliwa na Serikali,” amesema.

TMA imeeleza kuwa unyevu mwingi kwenye udongo na mafuriko vinaweza kujitokeza katika msimu huo na kina cha maji katika mito na mabwawa kinaweza kuongezeka, huku uchafuzi wa maji ukiweza kusababisha magonjwa.

Kingoba, ambaye pia ni Kaimu Meneja wa Huduma za Kiswahili wa Shirika la Magazeti ya Serikali (TSN), amevitaka vyombo vya habari kutumia lugha inayotoa mwongozo bila kuongeza taharuki akisema Waandishi wa Habari wanapaswa kutathmini hatari za maeneo wanayokwenda, kuvaa mavazi yanayofaa, kulinda vifaa vyao vya kazi dhidi ya maji na kuepuka maeneo yenye mafuriko makubwa au uwezekano wa maporomoko.

Aidha, amesema wakati wa kuchukua picha na kufanya mahojiano, Waandishi wa Habari wanapaswa kulinda faragha, heshima na utu wa watu walioathiriwa na majanga huku pia wakiangazia mahitaji ya watoto, wanawake na watu wenye uhitaji maalum ili sauti zao ziwafikie wanaohusika na utoaji wa msaada.

Kingoba amevitaka vyombo vya habari kuanza maandalizi mapema kwa kuwapatia Waandishi wa Habari vifaa vinavyofaa na maelekezo ya usalama, ili waweze kuihudumia jamii bila kuhatarisha maisha yao.

Na Mwandishi Wetu

DAR ES SALAAM: Wafanyakazi wa Puma Energy Tanzania wamekutana jijini Dar es Salaam kusherehekea hatua ya kampuni hiyo kufikisha vituo 100 vya mafuta na huduma za ziada nchini, huku wakitambua mchango wao katika mafanikio hayo.

Tukio hilo lililofanyika Septemba 19, 2026, liliwakutanisha wafanyakazi kutoka idara na maeneo mbalimbali ya kampuni, ambapo walipata fursa ya kuimarisha ushirikiano na mshikamano, pamoja na kujadili mwelekeo wa kampuni na mipango ya ukuaji wa biashara.

Hatua ya kufikisha vituo 100 imekuja wakati Puma Energy Tanzania ikiendelea kutambuliwa na Mamlaka ya Udhibiti wa Huduma za Nishati na Maji (EWURA) kwa nafasi yake katika soko la mafuta nchini kwa miaka minne mfululizo.
Akizungumza katika tukio hilo, Mkurugenzi Mtendaji wa Puma Energy Tanzania, Fatma M. Abdallah, alisema mafanikio hayo ni matokeo ya juhudi na ushirikiano wa wafanyakazi katika maeneo mbalimbali ya kampuni.

“Kufikisha vituo 100 vya mafuta na huduma za ziada ni hatua muhimu katika ukuaji wa biashara yetu, lakini pia ni matokeo ya kazi ya watu walio nyuma ya mafanikio haya. Tumefikia hapa kutokana na kujituma na ushirikiano wa wafanyakazi katika maeneo mbalimbali ya kampuni,” alisema.

Alisema tukio hilo ni fursa ya kutambua mchango wa wafanyakazi, kuimarisha mahusiano ya kikazi na kuangalia kwa pamoja hatua inayofuata katika ukuaji wa kampuni.
 
“Tunapoadhimisha kufikisha vituo 100, tunatambua pia kuwa kila hatua ya mafanikio huleta majukumu mapya. Sasa tunalenga kujenga zaidi juu ya tulichokifikia, kuimarisha ushirikiano wetu na kuendelea kuwahudumia wateja kwa ufanisi. Wafanyakazi wetu wataendelea kuwa sehemu muhimu ya safari hii,” alisema.

Kwa mujibu wa taarifa hiyo, kufikisha vituo 100 si tu ishara ya kupanuka kwa mtandao wa huduma za Puma Energy Tanzania, bali pia ni matokeo ya mchango wa wafanyakazi katika kuhakikisha shughuli za kampuni zinaendeshwa kwa ufanisi na huduma zinawafikia wateja katika maeneo mbalimbali nchini.

Katika tukio hilo, uongozi pia uliwashirikisha wafanyakazi kuhusu vipaumbele vya kampuni katika kipindi kijacho, hatua iliyowapa nafasi ya kuelewa mwelekeo wa biashara na nafasi yao katika kutekeleza mipango hiyo.
Puma Energy Tanzania inaendesha shughuli mbalimbali katika sekta ya nishati, ikiwemo uendeshaji wa vituo vya mafuta, usambazaji wa mafuta, huduma za mafuta ya ndege, vilainishi, LPG na lami, pamoja na nishati safi na suluhisho zinazolenga kupunguza uzalishaji wa hewa ukaa.

Puma Energy ni kampuni ya kimataifa inayojihusisha na huduma za nishati katika zaidi ya nchi 35, hasa Amerika ya Kati na Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara.
Dar es Salaam, Tanzania: The Tanzania National Commission for UNESCO and UNESCO continue to strengthen their cooperation in advancing shared priorities in education, science, culture, communication and information, and sustainable development.
The photograph was taken during an official engagement at the UNESCO Office, UN House, PSSSF Tower Complex, Dar es Salaam, reflecting the continued collaboration between the two institutions in support of UNESCO’s mandate and Tanzania’s development priorities.

Pictured from left: Prof. Hamisi Masanja Malebo, Executive Secretary, Tanzania National Commission for UNESCO; and Mr Michel Toto, UNESCO Country Representative in Tanzania.
Photo: Tanzania National Commission for UNESCO

Na Mwandishi Wetu, Dodoma.

Waziri wa Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo, Mhe. Paul Christian Makonda, ametangaza kutoutambua mchakato wa kubadilisha jezi za timu za taifa, akisema umefanyika bila kuishirikisha Wizara licha ya maelekezo aliyoyatoa Februari 2026.

Sambamba na hatua hiyo, Waziri Makonda ameagiza kuundwa kwa kamati maalumu itakayochunguza mikataba ya wazabuni wa jezi hizo, manufaa yake kwa timu za taifa pamoja na mapato yanayotokana na mauzo yake.

Uamuzi huo umetangazwa siku mbili baada ya Waziri Makonda kukataa hadharani jezi mpya zilizoonekana zikivaliwa na Naibu Waziri wa Wizara hiyo, akisema hazikuwa na ubora unaoendana na hadhi ya Taifa Stars.

“Hii siyo jezi ya Taifa Stars. Taifa Stars kwa ubora wake hatuwezi kuwa na jezi za kiwango cha chini hivi. Acheni kutumia picha za Naibu wangu huku ofisi yangu haina taarifa. Tuheshimiane,” alisema Waziri Makonda kupitia mitandao ya kijamii.

Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa na Wizara leo, Septemba 18, 2026, uchunguzi huo unalenga kubaini iwapo mikataba iliyopo inanufaisha timu za taifa kwa kiwango kinacholingana na fedha nyingi zinazotolewa na Serikali kugharamia timu hizo.

Wizara imeeleza kuwa Februari 2026, Waziri Makonda alitoa maelekezo ya kuboresha jezi za timu za taifa ili ziakisi utambulisho wa Tanzania na kuzalisha manufaa mapana kwa nchi.

Hatua hiyo imeelezwa kuwa muhimu kutokana na uwekezaji mkubwa unaofanywa na Serikali katika maandalizi ya timu za taifa zinazoshiriki mashindano ya kimataifa, pamoja na Tanzania kuwa mwenyeji mwenza wa Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 2027 (AFCON 2027).

Kamati hiyo pia itachunguza mapato yanayotokana na mauzo ya jezi na mchango wake katika kugharamia uendeshaji wa timu za taifa.

Na Mwandishi Wetu.

Washiriki wa mafunzo kwa Waandishi wa Habari kutoka Wasafi Media wameeleza kuwa mada zilizotolewa katika mafunzo hayo zimewasaidia kutambua makosa yaliyokuwa yakijirudia katika utekelezaji wa majukumu yao na kuwapatia mwongozo wa kuboresha utendaji.

Wakizungumza wakati wa tathmini ya mafunzo hayo yaliyofanyika Septemba 17 na 18, 2026, katika Ofisi za Bodi ya Ithibati ya Waandishi wa Habari (JAB) jijini Dar es Salaam, Gerald Hando, Aggai Kifumu na David Rwenyagira wameeleza kuwa mafunzo yamewaongezea uelewa kuhusu sheria, maadili na uzalendo katika uandishi wa habari.
Wamebainisha kuwa miongoni mwa changamoto zinazowakabili Waandishi wa Habari na wazalishaji wa maudhui ni shinikizo la kuongeza idadi ya wafuasi katika majukwaa ya kidijitali, kukidhi matakwa ya hadhira pana na kasi ya mabadiliko katika mazingira ya kidijitali kuwa kubwa kuliko maboresho ya baadhi ya sheria zinazoongoza shughuli zao.

Kwa mujibu wa washiriki hao, mazingira hayo yanaweza kusababisha baadhi ya Waandishi wa Habari kufanya kazi kwa mazoea au kujikuta wakifanya makosa ya kisheria na kimaadili bila kuwa na uelewa wa kutosha.
Wamesema mafunzo hayo yamewajenga kitaaluma, yamewafungua kutoka katika utendaji wa mazoea na kuwapatia mwongozo wa kufanya maamuzi sahihi katika majukumu yao ya kila siku.

Aidha, wameiomba JAB kuendelea kutoa mafunzo hayo kwa Waandishi wa Habari kutoka vyombo vingine, huku kipaumbele kikitolewa kwa wanaofanya kazi na kuzalisha maudhui kupitia majukwaa ya kidijitali, ambako changamoto za uzingatiaji wa sheria na maadili zimeendelea kujitokeza.
Wamesema kasi ya uzalishaji na usambazaji wa maudhui katika majukwaa hayo imeongeza uwezekano wa kutokea kwa makosa ya kisheria na kimaadili, hivyo elimu endelevu inahitajika ili kuimarisha weledi na uwajibikaji.

Mafunzo hayo yalihusu Sheria ya Huduma za Habari, maadili ya uandishi wa habari na uzalendo, yakilenga kuwajengea uwezo Waandishi wa Habari na watangazaji wa Wasafi Media kutekeleza majukumu yao kwa kuzingatia sheria, viwango vya taaluma na maslahi ya jamii.
Jaji Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. George Masaju (katikati) akiwa katika picha ya pamoja na baadhi ya Majaji, Viongozi na Watumishi wa Mahakama pamoja na Wadau wa Haki Jinai wakati wa Mkutano wa Mahakama na Wadau wa Haki Kuhusu Ushirikiano na Mahusiano katika Utekelezaji Majukumu ya Utoaji Haki Mahakamani uliofanyika tarehe 17 Septemba, 2026 kwenye ukumbi wa mikutano wa Makao Makuu ya Mahakama ya Tanzania jijini Dodoma. Aliyeketi kushoto ni Kaimu Jaji Kiongozi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Mhe. Amir Mruma na kulia ni Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Dodoma, Mhe. Joachim Tiganga.
Jaji Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. George Masaju akitoa hotuba ya kufunga Mkutano wa Mahakama na Wadau wa Haki Kuhusu Ushirikiano na Mahusiano katika Utekelezaji Majukumu ya Utoaji Haki Mahakamani uliofanyika tarehe 17 Septemba, 2026 kwenye ukumbi wa mikutano wa Makao Makuu ya Mahakama ya Tanzania jijini Dodoma.




Baadhi ya Viongozi, Watumishi wa Mahakama pamoja na Wadau wa Haki Jinai wakisikiliza hotuba ya Jaji Mkuu alipokuwa akifunga Mkutano wa Mahakama na Wadau wa Haki Kuhusu Ushirikiano na Mahusiano katika Utekelezaji Majukumu ya Utoaji Haki Mahakamani uliofanyika tarehe 17 Septemba, 2026 kwenye ukumbi wa mikutano wa Makao Makuu ya Mahakama ya Tanzania jijini Dodoma.

Kaimu Jaji Kiongozi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Mhe. Amir Mruma akitoa neno wakati wa kufunga Mkutano wa Mahakama na Wadau wa Haki Kuhusu Ushirikiano na Mahusiano katika Utekelezaji Majukumu ya Utoaji Haki Mahakamani uliofanyika tarehe 17 Septemba, 2026 kwenye ukumbi wa mikutano wa Makao Makuu ya Mahakama ya Tanzania jijini Dodoma.
Msajili Mkuu wa Mahakama ya Tanzania, Mhe. Eva Kiaki Nkya akitoa taarifa ya utekelezaji wa mikakati kwa upande wa Mahakama wakati wa Mkutano kati ya Mahakama na Wadau wa Haki Kuhusu Ushirikiano na Mahusiano katika Utekelezaji Majukumu ya Utoaji Haki Mahakamani uliofanyika tarehe 17 Septemba, 2026 kwenye ukumbi wa mikutano wa Makao Makuu ya Mahakama ya Tanzania jijini Dodoma. (Picha na Mary Gwera, Mahakama-Dodoma).

Na Habiba Mbaruku, Mahakama-Dodoma

Jaji Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. George Masaju amesema kuwa, Haki Jinai si mali ya Taasisi moja bali ni mfumo wenye Taasisi nyingi, wenye lengo la kuhakikisha haki inapatikana mapema ipasavyo kwa usawa, uadilifu na kwa kuzingatia Katiba na Sheria za nchi huku akieleza kuwa wadau wote wanapaswa kushirikiana kwa pamoja ili kuhakikisha haki haicheleweshwi bila sababu za msingi.

Mhe. Masaju ameyasema hayo wakati wa kufunga Mkutano wa Mahakama na Wadau wa Haki Kuhusu Ushirikiano na Mahusiano katika Utekelezaji Majukumu ya Utoaji Haki Mahakamani leo tarehe 17 Septemba, 2026 kwenye ukumbi wa mikutano wa Makao Makuu ya Mahakama ya Tanzania jijini Dodoma.

“Haki jinai ni mfumo mmoja wenye taasisi nyingi lakini wenye lengo moja, yaani kuhakikisha kuwa haki inapatikana mapema ipasavyo tunapaswa kuzungumza kuhusu mfumo mzima kwa sababu udhaifu wa kiungo kimoja katika mnyororo wa haki jinai unaweza kuchelewesha haki kwa mfumo mzima,” amesema Jaji Mkuu.

Mhe. Masaju ametoa mfano wa Mtume Paulo anapozungumza kuhusu kanisa ambapo amesema, “ni kama mwili wa binadamu, kama ambavyo kuna mikono, macho, miguu, lakini hivyo vyote ndiyo vinakamilisha mwili. Yaani macho hayawezi kujifanya yenyewe ni bora kuliko mguu na vile viungo vilivyoonekana kama ni dhaifu, hivyo Mungu alivifanya kuwa vya maana zaidi lakini ukweli hapa wote hakuna kiungo dhaifu, hizi Taasisi zote ni muhimu.”

Ameongeza kuwa, jukumu la kwanza la sheria duniani kote ni kusimamia utawala wa sheria, amani na usalama katika jamii na jukumu la pili ni kukusanya kodi kwa ajili ya maendeleo mbalimbali na kuongeza kuwa hata Mwenyezi Mungu huko mbinguni aliweka sheria, na aliyekwenda kinyume na sheria aliwajibika kama ambavyo Lucifer alivyowajibika.

“Kwa hiyo, mkishakuwa zaidi ya mtu mmoja tu lazima mjiwekee sheria namna ya kufanya mambo yenu na kwetu Tanzania utawala wa sheria unapatikana katika Ibara ya 26 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na mfumo wowote lazima uwe unaongozwa na utawala wa sheria, hata Mwenyezi Mungu kule mbinguni aliweka sheria, na bwana mkubwa yule akiitwa Lucifer alipoasi akawajibika” amesema Mhe. Masaju.

Katika hatua nyingine Jaji Mkuu amefafanua kuwa, Dira ya Taifa ya Maendeleo, 2050 inasisitiza juu ya amani, usalama na utulivu, ulinzi wa haki, uhuru wa msingi, uimara wa Taasisi na utawala wa sheria ambao ni kipengele muhimu cha utawala bora kinachosaidia kujenga jamii yenye usawa, uwajibikaji, haki na kuaminiana.

Aidha, ameeleza kuwa, mashauri ya jinai hayaanzii mahakamani wala polisi pekee kwa kuwa vyombo hivyo vyote haviwi sehemu na wakati ambapo matukio hayo ya kihalifu yanatokea hivyo, wadau wote wanapaswa kuungana na kufanya kazi kwa pamoja kama ambavyo viungo katika mwili vinavyofanya kazi kwa pamoja na kutegemeana.

“Kesi ya jinai inaanza kwenye jamii huko tukio linapotokea, inaenda kwenye vyombo vya uchunguzi iwe ni Polisi, ni Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa, ni Mamlaka ya Kuzuia na Kupambana na Dawa za Kulevya, inaenda Ofisi ya Taifa ya Mashtaka, hatimaye kama kuna ushahidi inaenda mahakamani, na waliohusika kumkamata mshukiwa wanakuja kutoa ushahidi mahakamani kama amepatikana na hatia anarudi gerezani kwa ajili ya reform, utaona kwamba huu mnyororo ni mpana ni mnyororo mrefu lakini mnyororo imara, ” ameeleza Mhe. Masaju.

Katika hatua nyingine, amesema kuwa, ni vema kukawa na mtiririko mzuri wa kimfumo wa usimamizi wa mashauri ya jinai ili kuondoa changamoto zinazokwamisha mashauri kumalizika na kuongeza kuwa Mahakama haiwezi kuwa na ufanisi wa asilimia 100, ikiwa hatua zilizotangulia hazifanyi kazi mapema ipasavyo na kwa ufanisi na kwamba kunaweza kuwa na Mahakama yenye uwezo wa kusikiliza Mashauri Majaji na Mahakimu wenye uwezo lakini kama uchunguzi haujakamilika au kuwepo kwa changamoto yoyote shauri haliwezi kuendelea.

“Mahakama haiwezi kuwa na ufanisi wa asilimia 100 ikiwa hatua zilizotangulia Mahakama hazifanyi kazi mapema ipasavyo na kwa ufanisi. Tunaweza kuwa na Mahakama yenye uwezo wa kusikiliza mashauri, Majaji na Mahakimu wenye uwezo, na mifumo ya kielektroniki au miundombinu, lakini pia ni waadilifu. Lakini kama uchunguzi haujakamilika, jalada halijawasilishwa, mashahidi hawapatikani, maelezo hayajakamilika, hati za mashtaka zina kasoro, mshtakiwa hajaletwa mahakamani, au nyaraka muhimu hazijafikishwa mahakamani mapema, katika mtiririko kama huu kesi haiwezi kwenda mbele, hivyo ni vema kukawa na ile systematic flow ya criminal justice ya case management ili kuondoa hizo changamoto” amesisitiza Jaji Mkuu.

Akizungumza kuhusu uwajibikaji na kujituma, Mhe. Masaju amesema kuwa, kila Taasisi ya Haki Jinai inapaswa kuwajibika ipasavyo ili kuondoa ucheleweshaji wa mashauri bila kusubiri shauri lifike mahakamani huku akirejea Ibara ya 25 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ambayo inasisitiza juu ya uwajibikaji na kujituma katika kila kazi kwa kufahamu chanzo cha kukwama kwa shauri, wapi lilipofikia katika utekelezaji, imefikia hatua zipi za ushahidi, jambo litakalosaidia mnyororo mzima wa haki jinai kufanya kazi vizuri.

Kadhalika, Mhe. Masaju amewakumbusha wadau wa Haki Jinai kwamba, mfumo unahitaji ushirikiano thabiti, mawasiliano ya karibu na uratibu mzuri ambayo ndio nguzo ya mafanikio hivyo, taasisi zote zifanye kazi bila kujitenga.

“Ni vyema tukumbuke kuwa, mfumo wetu wa haki jinai unahitaji ushirikiano thabiti (cooperation), mawasiliano ya karibu (communication), na uratibu mzuri (coordination). Hivi vitu vitatu yaani Cooperation, Communication, and Coordination ndivyo nguzo kuu za mafanikio yetu katika usimamizi wa haki jinai. Kama taasisi moja inafanya kazi kwa kujitenga au bila kutoa taarifa kwa nyingine, ni wazi kuwa, kutakuwa na kukwama kwa mashauri au kuchelewa kwa haki,” amesisitiza Jaji Mkuu.

Kadhalika, Mhe. Masaju amezitaka Taasisi za mnyororo wa Haki Jinai kuzingatia matumizi ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano (TEHAMA) na kuhakikisha mifumo inasomana ili kurahisisha mchakato mzima wa kuhakikisha haki inapatikana mapema ipasavyo bila kucheleweshwa na sababu zisizo na msingi.

Akihitimisha hotuba yake. Mhe. Masaju amezitaka Taasisi za mnyororo wa Haki Jinai kuchukua tahadhari juu ya uwepo wa mvua za El nino kwa kuhakikisha wanaweka miundombinu imara itakayowawezesha kufanya kazi pindi mvua hizo zitakapoanza kunyesha.

Msajili Mkuu wa Mahakama ya Tanzania, Mhe. Eva Nkya akiwasilisha Taarifa ya Mahakama Kuhusu Utekelezaji wa Mikakati kwa Wadau Wa Mashauri ya Ardhi, Kodi, Biashara, Mabenki, Ushindani wa Kibiashara na Uwekezaji wakati wa Mkutano wa Wadau hao uliofanyika tarehe 16 Septemba, 2026 kwenye ukumbi wa Makao Makuu ya Mahakama ya Tanzania jijini Dodoma.
Jaji Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. George Masaju (katikati), wakiwa katika Mkutano wa Wadau kuhusu Tathmini ya Utekelezaji wa Mikakati ya Mashauri ya Ardhi, Kodi, Biashara, Mabenki, Ushindani wa Kibiashara na Uwekezaji, uliofanyika tarehe 16 Septemba 2026 katika Ukumbi wa Makao Makuu ya Mahakama ya Tanzania, jijini Dodoma. Kulia kwake ni Kaimu Jaji Kiongozi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Mhe. Amir Mruma, na kushoto ni Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Masjala Ndogo ya Dodoma, Mhe. Joachim Tiganga.

Majaji na Wadau wa Mahakama waliohudhuria katika Mkutano wa Wadau wa Mashauri ya Ardhi, Kodi, Biashara, Mabenki, Ushindani wa Kibiashara na Uwekezaji uliofanyika tarehe 16 Septemba, 2026 kwenye ukumbi wa Makao Makuu ya Mahakama ya Tanzania jijini Dodoma.

Sehemu ya Wadau wa Mahakama wakiwasilisha taarifa za utekelezaji wa mikakati iliyowekwa kuhusu mashauri ya Ardhi, Kodi, Biashara, Mabenki, Ushindani wa Kibiashara na Uwekezaji.

Na Halima Mnete- Mahakama Dodoma.

Mahakama ya Tanzania imeeleza mikakati mbalimbali inayochukua katika kuimarisha utoaji haki na kuongeza ufanisi wa kushughulikia mashauri, huku ikibainisha changamoto zinazojitokeza katika utekelezaji wa mikakati ya kuboresha mfumo wa utoaji haki nchini.

Akiwasilisha Taarifa ya Mahakama Kuhusu Utekelezaji wa Mikakati kwa Wadau wa Mashauri ya Ardhi, Kodi, Biashara, Mabenki, Ushindani wa Kibiashara na Uwekezaji katika Mkutano wa Wadau hao uliofanyika tarehe 16 Septemba, 2026 kwenye ukumbi wa Makao Makuu ya Mahakama ya Tanzania jijini Dodoma, Msajili Mkuu wa Mahakama ya Tanzania, Mhe. Eva Nkya, amesema Mahakama imeendelea kutekeleza mikakati iliyowekwa kwa mafanikio kwa kushirikiana na wadau wa mnyororo wa haki.

Mhe. Nkya amesema mikakati hiyo ambayo idadi yake imefikia 10, mikakati nane inahusu Mahakama na wadau kwa pamoja, huku miwili ikiwahusu wadau pekee.

Kwa mujibu wa taarifa hiyo, katika kipindi cha Januari hadi Juni, 2026 Mahakama imekamilisha utekelezaji wa hukumu katika mashauri 1,290, huku kati ya Juni na Agosti, mwaka huu kukiwa na maombi 207 ya utekelezaji katika ngazi mbalimbali za Mahakama.

Aidha, Msajili Mkuu amesema, Mahakama imeendelea kuimarisha mawasiliano na wadau kupitia vikao vya (Bench-Bar), ambapo mwaka huu vikao 17 vimefanyika katika Mahakama Kuu, 23 katika Mahakama za Hakimu Mkazi na 115 katika Mahakama za Wilaya.

Katika upande wa usikilizaji wa mashauri, Mhe. Nkya anabainisha kuwa, Mahakama katika ngazi zake mbalimbali ilisikiliza jumla ya mashauri 101,879 kati ya 170,059 yaliyofunguliwa katika kipindi husika. Amesema, uwezo wa Mahakama kumaliza mashauri umefikia asilimia 95 ya idadi ya mashauri yanayofunguliwa.

Kwa upande wa mashauri ya madai, Mhe. Nkya ameeleza kwamba, jumla ya 69,911 yalisikilizwa kati ya 74,514 yaliyofunguliwa, huku mashauri 23,850 yakiwa bado Mahakamani na 1,913 yakitajwa kuwa mlundikano.

Mhe. Nkya pia amesema kuwa, Mahakama imeendelea kuhimiza matumizi ya njia za usuluhishi katika kutatua migogoro. Katika kipindi cha Juni hadi Agosti, mashauri 151 yalifanyiwa usuluhishi katika ngazi mbalimbali za Mahakama.

“Kati ya Januari na Agosti, mwaka huu Mahakama Kuu ilimaliza mashauri 181 kwa njia ya usuluhishi, Kituo cha Usuluhishi cha Mahakama Kuu kikamaliza 283, Mahakama za Hakimu Mkazi 141 na Mahakama za Wilaya 200,” ameeleza.

Msajili Mkuu huyo ameongeza kuwa, Mahakama imeweka mikakati maalum ya kushughulikia mashauri ya kimkakati ambapo Mahakama ya Rufani imepanga mashauri 300 kwa ajili ya kikao kijacho, wakati Mahakama ya Ardhi imeanza kikao maalum tangu Agosti 24 kinacholenga kumaliza mashauri 399.

Aidha, Mahakama ya Biashara imeanza kikao maalum kinacholenga kumaliza mashauri 88, huku wadau wakitakiwa kutoa ushirikiano ili mashauri hayo yakamilishwe kwa wakati.

Mhe. Nkya ameongeza kuwa, Mahakama imewezesha utekelezaji wa hukumu za mashauri 532 ya Ardhi, Biashara, Kibenki, Hifadhi ya Jamii, Kazi na Madai.

Katika upande wa matumizi ya Akili Unde, Mhe. Nkya anasema miongoni mwa changamoto alizozitaja ni matumizi yasiyofaa ya Akili Bandia (AI) na baadhi ya Mawakili kutumia katika maandalizi ya nyaraka za mashauri.

“Tayari kumekuwa na matukio kadhaa ambapo kuna hukumu ambazo hazipo zimetengenezwa kwa kutumia Akili Unde na kuwasilishwa Mahakamani kama nyaraka halisi,” amesema Mhe. Nkya na kuongeza kuwa, baadhi ya waliohusika wamechukuliwa hatua wakiwemo waliopewa onyo.

Msajili Mkuu ametaja changamoto nyingine kuwa ni pamoja na matumizi mabaya ya Kanuni 96 (7) inayoruhusu kurekebisha nyaraka za rufaa zikiwa na mapungufu, Mashauri ambayo yanatakiwa kuanza katika mamlaka nyingine kufunguliwa kwanza mahakamani, Mawakili kufungua maombi rasmi hata katika masuala ambayo wangeweza kuomba wakati shauri linaendelea mfano application for dismissal of the pending case, Baadhi ya mabenki, yanapopokea amri ya kukamata fedha (Garnishee Order Nisi).

Aidha, Mhe. Nkya ameeleza kuwa, ufanisi wa utoaji haki ni sehemu muhimu ya maendeleo ya uchumi na utekelezaji wa Dira ya Maendeleo ya Taifa ya Maendeleo, 2050 huku akitoa wito kwa Mahakama na wadau wote wa mnyororo wa haki kuendelea kushirikiana katika kuboresha mfumo wa utoaji haki nchini.